چندی قبل کتابی حاوی آراء مختلف صادره از شعب دیوان عالی کشور از سوی یکی ازهمکاران ادیب و فرزانه به اینجانب هدیه گردید . این کتاب حاوی مجموعه آرائی بوده که توسط یکی از قضات محترم دیوان عالی کشور جمع آوری شده بودکه خود ایشان نیزدر صدور آنها نقش داشته اند (۱) هنوز از مطالعه کتاب حظ وافر نبرده بودم که با یکی از آرائ صادره از شعبه ..... دیوان عالی کشور مواجه گردیدم که از صدور آن توسط چنین مرجع مهمی به شگفت آمدم (۲) به سرعت مطلب را چندین بار مرور کرده و با چند نفر از همکاران نیز مشورت کردم .

هرچه تفکرکردم چاره ندیدیم جز احساس خطر در برابر ایجاد چنین بدعت هایی که ممکن است مورد سوء استفاده کسانی قرار گیرد که عادت بر عدم ایفاء تعهدات خویش دارند . چرا که با عنایت به مفاد دادنامه مورد اشاره من بعد کلیه خریداران املاک مطمئن خواهند بود که اگر با یک جعبه شیرینی و احتمال یک چک بلامحل ـ که آنرا نیز از خیابان هم پیدا کرده باشند ـ می توانند دردفترخانه حاضر و اگر فروشنده نیز از تنظیم سند به بهانه عدم پرداخت تتمه ثمن خودداری نمود ، بدون ترس ازفسخ قرارداد به دادگاه مراجعه و سند خود را دادگاه مطالبه کنند .

هنوز عرق سردی که چند سال پیش بر پیشانی مرد بنگاه دار نشست از لابه لای سطرهای خبر دیده می شود. او یک قربانی جعل سند بود که در ازای پرداخت ۱۵۰ میلیون تومان یک سند منگوله دار قلابی دریافت کرده بود و نمی دانست که در ازای پولی که پرداخته صاحب هیچ زمینی در کرج نشده است.

جاعل ۲۵ ساله این پرونده البته خیلی زود دستگیر شد، اما لطمه های روانی وارد شده به بنگاه دار و اضطراب های ناشی از قربانی شدن در یک پرونده جعل در کنار ناامنی تحمیل شده به اجتماع هیچ گاه از ذهن او پاک نمی شود.

عتیق، جاعل افغان که حتی با به زندان افتادن نیز دستش برای جعل سند و فروش اسناد مجعول بسته نشده هم هنوز چهره ای شناخته شده در لابه لای اخبار حوادث رسانه های ایران است.

وکیل دادگستری یک عضو مستقل در مجموعه خدمات قضائی است . وکیل به کار آزاد اشتغال دارد و نوع فعالیت او با فعالیت اصناف نیز متفاوت است . وکیل دادگستری اشتغال به مشاوره و وکالت مستقل در تمام زمینه های حقوقی دارد .

هر فردی در چهارچوب قانون حق دارد در هر زمینه از حقوق ، از خدمات وکیل مورد انتخاب خود بهره مند گردد . هر شخصی می تواند چه برای دریافت مشاوره ، چه در برابر دادگاه ، چه در داوری و چه در برابر سایر ارگانها و مقامات ، وکیل دادگستری را به وکالت خود تعیین نماید . مقررات وکالت و مشاوره حقوقی آنچه را که ما تحت عنوان وکالت آزاد می نامیم طی مواد ۱ تا ۳ مقرر کرده است . کانون وکلای دادگستری آلمان فدرال در مجمع موسس خود این امر را در مادة ۱ آیین نامه وکالت دادگستری تحت عنوان وکالت آزاد دادگستری تایید و به شرح زیر و به طور مشخص تر بیان نموده است :

بحث یک شکل نمودن قراردادهای بیع که توسط بنگاه های معاملا تی تنظیم می شود و در عمل مشکلا ت فراوانی را برای طرفین قرارداد ایجاد نموده، مدت هاست نقل محافل حقوقی از جمله دستگاه قضایی کشور است؛ اما تاکنون چنین امری به منصه ظهور ننشسته و همچنان این قراردادها متعاقدان را گرفتار محاکم می کند.متأسفانه این نوع قراردادها نه در مرجعی که مسؤول چاپ و تنظیم آن است، مورد بررسی حقوقی قرار می گیرد و نه متصدیان بنگاه های معاملا تی از کوچک ترین اطلا عات حقوقی برخوردارند.در حقیقت شروط چاپی به متعاقدان تحمیل می گردد و طرفین قرارداد تنها زیر آن را امضا می نمایند، در حالی که قسمت شروط قرارداد باید غیرچاپی و خالی باشد تا طرفین درباره شروط مورد نظر خود توافق کرده و این موارد را در قرارداد درج نمایند تا اصل آزادی اراده در قراردادها رعایت گردد.

این نوشتار درصدد بررسی این موضوع که قولنامه های موصوف تعهد به بیع هستند یا خیر، نیست.این مسأله تنها یک بحث نظری است که استادان حقوق در کتاب های خویش درباره آن به بحث پرداخته اند، وگرنه در محاکم دادگستری هیچ همکار قضایی نیست که قائل به بیع نبودن این قراردادها باشد؛ زیرا بیع انعقاد یافته دارای تمامی شرایط اساسی صحت معامله، به ویژه قصد انشای بیع بوده و از همان آغاز انعقاد بیع، ثمن و مثمن به مالکیت فروشنده و مشتری درمی آید و تنها ممکن است تأدیه بخشی از ثمن و تسلیم مبیع مؤجل باشد که آن هم خللی به عقد بیع وارد نمی آورد.

کاغذها از من پیرترند، اگر کمی با فشار لای انگشت ها ساییده شوند می شوند خاک؛ خاک صد ساله. حشره های ریز لای پرونده ها می لولند، آمده اند تا کاغذها را بخورند، کاغذهای له شده لای پوشه های بنجل چند دهه پیش بوی نا گرفته اند. هر دقیقه و ساعت که می گذرد به ضرر اسناد در حال تجزیه تمام می شود؛ سند اموال مردم با هر حرکت عقربه ساعت به پوسیده شدن نزدیک می شود.

بیشتر پرونده های ثبتی به فوت بندند، به یک لغزش، به یک جرقه؛ اگر زلزله بیاید و سیم برقی جرقه بزند کار پرونده ها تمام می شود؛ اسناد کاغذی کهنه و تلنبار شده روی قفسه های فلزی کم جان نای مقاومت مقابل بحران را ندارند.

گفته بودند فرشته ها نظر لطف به بایگانی ها دارند که تا به حال بلایی بر سر اسناد نیامده است؛ یک جور قدرت ماورایی شبیه وردی افسونگر مثل طلسم اجی مجی اما در بایگانی اداره ثبت اسناد محله یوسف آباد در زیرزمینی ۲۵۰ متری، پر شده با قفسه های فلزی با سقف کوتاه و هوای دم کرده اش. اگر فرشته ای قصد آمدن هم داشته باشد راهی برایش نیست. پرونده های ثبتی بایگانی شده در زیرزمین اداره ثبت یوسف آباد عمرشان از خیلی از ما بیشتر است. کاغذهایی با آرم شاهنشاهی پیچیده شده در پوشه های سرمه ای رنگ پارچه ای که اگر به آنها دست بزنی پودر می شوند. صاحبان این پرونده ها خبر ندارند که قفسه های بدقواره ای که پوشه ها رویشان بدون هیچ جایی برای نفس کشیدن چیده شده اند، آنقدر در مضیقه اند که وقتی از دو طرف قفسه ها به بیرون می افتند هر کسی که از کنارشان رد می شود لگدی یا مشتی به آنها می زند تا مگر به ضرب و زور پا و دست در قفسه ها جا بگیرند.

محال برایشان وجود ندارد، چم و خم قانون و روزنه های نفوذ در ادارات دستشان است، حتی اگر لازم باشد رشوه می دهند و از روابطشان استفاده می کنند، اینها در دفاتر خدمات حقوقی شان در شناسنامه مردم دست می برند و هویت های تازه برایشان خلق می کنند. مسوولان می گویند کارشان غیرقانونی است اما این موضع گیری ها هرگز مانع کسب شان نیست، اینها ظاهرا وکلا و قضات مجرب شاغل یا بازنشسته ای هستند که هویت های جعلی را در ازای چند میلیون تومان به مردم می فروشند.

دختری جوان از آن سوی خط بله می گوید، می گویم که بابت آگهی درج شده در روزنامه... تماس گرفته ام، کارم را می گویم این که می خواهم اسم کوچکم را عوض کنم. خودم را هاجر جا می زنم، کمی فکر می کند، باید بپرسد که این اسم مذهبی قابل تغییر هست یا نه، از آن سو صدایی می آید که بله می شود، هزینه اش را می پرسم،

مرور روند و تاریخچه برخی از مؤسسه ها و نهادهای اجتماعی از جهت مقایسه آن با اهداف تعیین شده برای پیش بینی آینده و موفقیت در طرح ها، بسیار لازم و ضروری است.

از میان برنامه هایی كه جوامع بشری و دولت ها برای خود طراحی و اجرا كرده اند و همچنان ادامه دارد، مقوله مجازات حبس یا زندان است. زندان كه در گذشته های دور شكل گرفته از زوایای گوناگونی دچار تحولات زیادی شده است؛ در حالی كه در نگاه اول تصور می شود، زندان از ابتدا به وضع و شكل كنونی طراحی و ساخته شده است.

در جوامع قبیله ای و عشیره ای، مجازاتی به نام زندان و حبس وجود نداشت. در این جوامع وقتی یكی از اعضای قبیله جرمی بر ضد عضوی از قبیله دیگر مرتكب می شد، جنگ و نزاعی خونین بین ۲ قبیله رخ می داد و این نزاع و جنگ می توانست مدت ها ادامه پیدا كند تا منجر به نابودی یكی از ۲ قبیله شود.

پس از مدت ها كه این وضع و تفكر بر قبایل حاكم بود، آنها با مشاهده بی فایدگی این جنگ ها و علاقه حاكمان قبایل به زندگی در صلح و آرامش و همچنین فزونی جمعیت قبایل و ثروت آنها و تشكیل شهرها و كم شدن علقه و رابطه مردم با همدیگر و رواج تجارت و عوامل دیگر، به این اندیشیدند كه رضایت قبیله مجنی علیه را بگیرند و از نزاع و جنگ جلوگیری كنند. بدین ترتیب پرداخت دیه در زندگی مردم در زمان وقوع جرم رواج یافت.

ابلاغ در حقوق ما از قواعد آمره محسوب می شود بنابراین باید تشریفاتش به رعایت شود.

همچنین ابلاغ در آیین دادرسی مدنی یک قاعده عام وکلی راتشکیل می دهد به طوری که ابلاغ در امور کیفری هم تابع مقررات آیین دادرسی مدنی است. با یک تفاوت که اگر متهم بی سواد باشد ابلاغ باید در حضور دو شاهد به عمل آید. اگر چه ابلاغ از قواعد آمره است اما می توان گفت: اگر مخاطب به هر طریق از تشریفات دادرسی مطلع شود و به آن عمل کند در اینجا می گویند ورقه ابلاغ موضوعیت ندارد بلکه طریقت دارد.

این مقاله، ابلاغ را از تمام ابعاد آن بررسی کرده است.

ابلاغ دادخواست و به طور کلی سایر اوراق قضایی، از قبیل اظهارنامه، اخطاریه، احکام و قرار های صادره از دادگاه اهمیت ویژه ای دارد و از مهم ترین بخش های دادرسی در دادگستری است.

رسیدگی در دادگاه ها موکول به ابلاغ دادخواست و ضمائم به خوانده دعوی است تا خود را برای دفاع آماده کند و رسیدگی در دادگاه و صدور حکم نیز منوط به اطمینان دادرس به ابلاغ دادخواست یا اخطاریه به خوانده دعوی، کسی که از او شکایت شده و به طور کلی به اصحاب دعوی است.

البته بدیهی است که عدم حضور اصحاب دعوا پس از ابلاغ جلسه دادرسی به آنها مانع از رسیدگی دادگاه نیست، اما باید حتما و به ترتیب مقرر در قانون، دادخواست و ضمائم و یا اخطاریه دادگاه که متضمن زمان دادرسی است به اصحاب دعوی ابلاغ شده باشد.